وثیقه گذاری برای زندانی

درود بر شما بینندگان گرامی، در این مقاله، مطالب مهمی پیرامون این موضوع بسیار کاربردی را مطرح خواهیم کرد. تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.

سوالاتی که مخاطبین ما در این موضوع زمینه پرسیده اند، از این قبیل هستند:

• معنای وثیقه و وثیقه گذاری چیست؟
• در چه صورت وبه نفع چه کسی وثیقه ضبط خواهد شد؟
• هزینه وثیقه گذاری چقدر است و برچه مبنایی محاسبه میشود؟
• شرایط اجاره سند برای متهمانی که نیاز به وثیقه دارندچگونه است؟

وثیقه چیست؟

وثیقه در معنای عرفی در ایران، به معنای تضمین یا ضمانت مالی است که توسط یک شخص یا سازمان در قبال یک فرد یا سازمان دیگر ارائه می‌شود. این وثیقه به عنوان تضمینی برای اجرای تعهدات یا پرداخت خسارت‌ها در صورت عدم انجام تعهدات توسط طرف متعهد، مورد استفاده قرار می گیرد.

وثیقه در ایران در بسیاری از حوزه‌ها کاربرد دارد ، از جمله در حوزه قراردادهای ساخت و ساز، حوزه حقوقی، خدماتی و تأمین کالا و خدمات. به عنوان مثال، در قراردادهای ساخت و ساز، پیمانکار معمولاً موظف است وثیقه‌ای را به عنوان تضمین اجرای قرارداد ارائه دهد. این وثیقه می تواند به صورت نقدی یا به صورت ضمانت بانکی ارائه شود.

وثیقه نقدی به معنای پرداخت مبلغی پول به عنوان تضمین اجرای قرارداد است. در صورتی که طرف متعهد، تعهدات خود را به طور کامل انجام دهد، وثیقه به او بازگردانده می‌شود. اما اگر طرف متعهد تعهدات خود را نقض کند، وثیقه برای جبران خسارت‌های وارد شده به طرف دیگر استفاده می‌شود.

وثیقه ضمانت بانکی به معنای ارائه تضمین بانکی توسط یک بانک در قبال یک شخص یا سازمان دیگر است. در این حالت، بانک متعهد می‌شود که در صورت عدم انجام تعهدات توسط طرف متعهد، خسارت‌های وارد شده را جبران کند. این نوع وثیقه معمولاً در قراردادهای بزرگ و پروژه‌های بزرگ مورد استفاده قرار می گیرد.

 وثیقه در ایران دارای قوانین و مقررات خاصی است و بر اساس قوانین تجارت و قراردادهای مدنی تنظیم می‌شود. این قوانین شامل مواردی مانند نحوه استرداد وثیقه، مبلغ وثیقه، زمان اعتبار وثیقه و شرایط استفاده از وثیقه است.

به طور کلی، وثیقه در ایران به عنوان ابزاری حقوقی برای تضمین اجرای تعهدات و جبران خسارت‌ها استفاده می‌شود و در بسیاری از حوزه‌ها و قراردادها کاربرد دارد.

انواع وثیقه در قانون آیین دادرسی کیفری:

در قانون آیین دادرسی کیفری ایران، وثیقه به معنای مبلغ یا مالی است که متهم یا شخص دیگری به دادگاه ارائه می کند تا به عنوان ضمانتی برای آزادی موقت متهم در طول رسیدگی به پرونده استفاده شود.

انواع وثیقه در دادگاه

وثیقه به دو دسته کلی تقسیم می شود: 

1. وثیقه نقدی: در این نوع وثیقه، مبلغی پول نقد به عنوان ضمانت به  دادگاه سپرده می شود. اگر متهم در جریان دادرسی حاضر نشود یا شرایط خاصی پیش آید ، مبلغ وثیقه به نفع دولت ضبط می‌شود.
2. وثیقه غیرنقدی: در این نوع وثیقه، اموال یا اوراق بهادار قابل انتقال به عنوان ضمانت ارائه می شود. اگر متهم در دوره رسیدگی به پرونده حضور نداشته باشد یا شرایط خاصی رخ دهد، اموال یا اوراق بهادار مورد نظر به دولت واگذار می‌شود.

 نوع و میزان وثیقه توسط قاضی تعیین می شود و به شرایط پرونده و وضعیت متهم یستگی دارد. در برخی موارد، قاضی ممکن است بدون اخذ وثیقه، متهم را آزاد کند.

اخذ کردن وثیقه یا به صورت وجه نقد است و یا ضمانت نامه بانکی است، یا مال منقول و یا غیر منقول می باشد.

بدین جهت هر مالی که منقول یا غیرمنقول باشد به عنوان وجه رایج یا ضمانت نامه بانکی میتواند به عنوان وثیقه معرفی شود.

البته اموال به دسته های دیگری نیز قابل تقسیم است که می توان آن را بررسی نمود:

الف. وجه نقد:

وثیقه نقدی به میزانی است که مقام محترم قضاء به عنوان مبلغ وثیقه معین می‌کند. شخص متهم یا شخص ثالث اجازه پیدا می کند تا وجه نقد رایج کشور را به حساب صندوق دادگستری به عنوان وثیقه واریز نماید.

ب. ضمانت نامه بانکی:

وقتی ضمانت نامه بانکی صادر شد، بانک مورد نظر متعهد می‌شود که اگر آن فرد متعهد نتوانست تعهدات پیش بینی شده در موضوع ضمانت نامه را در موعد زمانی معین شده واریز نماید و یا به هر دلیلی از انجام تعهدات خود (که در متن قرارداد منعقد کرده بود و به آن اشاره شده است) در وقت زمان مقرر خودداری کند. به محض اینکه افراد ذینفع اعلام کنند، قبل از اینکه مهلت سررسید منقضی شود، مکلف است مبلغی که در ضمانت نامه قید شده ( یعنی وجه الضمان) را پرداخت نماید.

ج. اموال منقول:

در اینجا سوالی که در مورد اشخاصی که مال غیرمنقول ندارند مطرح می‌باشد این است که آیا به عنوان مثال، خودرو که یک مال منقول است را میتوان به عنوان وثیقه به دادگاه معرفی نمود؟ و آیا این نوع مال منقول، مورد قبول مرجع قضایی قرار میگیرد؟

 در پاسخ به این نوع سوالات، دادستان کل کشور با هدف گذاری کاهش جمعیت کیفری در مجموعه زندان ها در یک بخشنامه‌ای مجزا بر لزوم پذیرش مواردی از جمله خودرو و اموال منقول به عنوان وثیقه، تاکید نمود.

درمورد خودرو، در صورتی که ارزش متعارف خودرو به تشخیص مقام قضایی به مقدار میزان وثیقه ای که صادر شده است را بنماید با مراجعه کردن شخص وثیقه‌گذار و لحاظ نمودن مدارک معتبر و احراز مالکیت او، مقام قضاء دستور توقیف خودرو را صادر کرده و خودرو با مسئولیت وثیقه‌گذار به پارکینگ‌های مجاز معرفی می شود و قبض مربوط به آن در پرونده قضایی مورد نظر نگهداری می‌گردد و قرار قبولی وثیقه توسط قاضی صادر می‌شود.

د. اموال غیرمنقول به عنوان وثیقه:

وقتی که وثیقه معرفی شده مال غیر منقول مثل زمین و یا منزل و یا یک دستگاه آپارتمان باشد، این اموال توسط کارشناس مورد ارزیابی واقع می شود.

بعد از کارشناسی، اگر ارزش آن به مقدار مبلغ وثیقه و یا بیشتر بود مراتب توقیف شدن آن ملک و نیز درج آن در دفتر املاک، به اداره ثبت اسناد و املاک همان شهر و محل وقوع ملک اعلام میشود. در صورتی که مالکیت آقای وثیقه گذار احراز شد و منع قانونی وجود نداشت، نسبت به توقیف کردن سند آن ملک و منع نقل و انتقالات بعدی توسط وثیقه گذار که صاحب ملک است اقدام نماید.(یعنی تا سند ملک توقیف است، وثیقه گذار حق ندارد ملک خود را به دیگری بفروشد تا زمانی که از توقیف و بازداشت بودن درآورد).

مراحل تودیع وثیقه برای زندانی:

فراهم کردن وثیقه یکی از دغدغه های اصلی متهم و خانواده او پس از صدور قرار وثیقه است. آگاهی از مراحل وثیقه گذاری در دادگاه یا دادسرا برای تسریع در این فرآیند و آزادی متهم / زندانی ضروری است.  تیم سندگذار با ارائه مشاوره تخصصی و همراهی مشاوران مجرب، فرآیند تامین و تودیع وثیقه را برای شما تسهیل می کند.

چرا از متهم وثیقه اخذ می شود؟

در طول تحقیقات مقدماتی، تا زمانی که جرم متهم ثابت نشده، دادگاه برای تضمین دسترسی به او و حضورش در مراحل بعدی دادرسی، اقدام به اخذ وثیقه می کند. به عبارت دیگر، وثیقه تضمینی است برای حضور متهم در دادگاه یا دادسرا به هنگام احضار.

اگر چه وثیقه گذاشتن به نوعی محدود کردن حقوق متهم است، اما هدف اصلی آن جبران خسارت شاکی (در صورت اثبات جرم) است و نه صرفا جنبه مالی دارد. مهم ترین قرارهای مرتبط با این موضوع عبارتند از: قرار کفالت، قرار وثیقه و قرار بازداشت موقت.

وثیقه می تواند شامل وجه نقد، ضمانت‌نامه‌ی بانکی، مال منقول یا غیر منقول باشد. پس از معرفی مال به عنوان وثیقه، ارزش آن توسط کارشناس ارزیابی می شود.

در چه جرایمی امکان درخواست وثیقه وجود دارد؟

الف) پرونده هایی با مشکلات و مسائل مالی

ب) پرونده‌ های کیفری، که شامل مسائل مالی، چک، رد مال، خیانت در امانت، فروش مال غیر، کلاهبرداری و…

در این پرونده‌ها، با توجه به مبلغ قرار صادره از سوی مراجع قضایی، متهم یا خانواده او ملزم به تهیه سند و وثیقه می شوند.

شرایط تعیین قرار وثیقه:

تعیین قرار وثیقه در امور قانونی، براساس شرایط متهم و نوع اتهام صورت می گیرد و مصادیق گوناگونی دارد:

قرار وثیقه نقدی: اگر قاضی قرار وثیقه را به صورت نقدی صادر کند، در صورت عدم تمکن مالی، متهم می تواند مال دیگری(منقول یا غیر منقول) با ارزش معادل مبلغ وثیقه معرفی کند.

این مال هم می‌تواند به صورت منقول بوده باشد و هم می تواند به صورت غیرمنقول باشد، اما ارزش آن مال حتماً باید با مبلغ تعیین شده در قرار وثیقه برابر باشد.

محدودیت نوع وثیقه: مقامات قضایی نمی توانند متهم را ملزم به ارائه نوع خاصی از وثیقه کنند. متهم حق دارد هر نوع مال مناسبی را به عنوان وثیقه پیشنهاد دهد.

تعیین ارزش مال معرفی شده: در صورتی که ارزش مال معرفی شده به عنوان وثیقه بیشتر از مبلغ تعیین شده باشد، مبلغ مازاد پس از کسر هزینه های ضروری مربوط به اجرای دستور، به وثیقه گذار بازگردانده می شود.این اقدام به منظور حفظ حقوق مالک وثیقه صورت می گیرد.

رعایت خسارت‌ها: بازپرس موظف است مبلغ وثیقه را به گونه ای تعیین کند که کمتر از میزان خسارات مورد مطالبه مدعی خصوصی نباشد. این امر به منظور تضمین جبران خسارت های وارده به شاکی انجام می شود.

وثیقه ملک و زمین: در صورتی که وثیقه پیشنهادی، ملک یا زمین باشد، شرایط خاصی اعمال می شود:

1.  سند اموال غیرمنقول از طریق اداره ثبت املاک، توقیف و ثبت می‌ شود .
2. وجه نقد(در صورت وجود) باید به حساب سپرده دادگستری واریز گردد.

 اگر ارزش ملک کمتر از مبلغ وثیقه تعیین شده باشد و متهم / وثیقه گذار اموال دیگری برای تکمیل وثیقه نداشته باشد، دادگاه‌الزامی به پذیرش ملک ندارد . با این حال، دادگاه می تواند با پذیرش تامین دیگری(مانند قرار کفالت) بخشی از مبلغ وثیقه را پوشش دهد.

مبلغ وثیقه، یا وجه‌الکفاله یا وجه‌التزام، نباید کمتر از خسارت‌های مورد مطالبه مدعی خصوصی باشد. این قانون به منظور حفظ حقوق مدعیان خصوصی وضع شده است.

مراحل گذاشتن وثیقه به چه صورت است؟

 فرآیند تودیع وثیقه در دو مرحله انجام می شود:

مرحله اول:صدور قرار وثیقه

مقام قضایی برای آزادی فرد ابتدا قرار وثیقه را صادر می کند و به فرد متهم ابلاغ می‌شود درصورتی که برای آزادی خویش وثیقه‌ای دارد آن را به دادگاه معرفی نماید.

مرحله دوم:معرفی و ارزیابی وثیقه

وثیقه می‌تواند از طرف خود متهم و یا شخص ثالث به دادگاه معرفی شود. اگر وثیقه وجه نقد باشد، باید به حساب دادگستری واریز شود. اگر وثیقه مال منقول باشد، طبق قوانین مربوطه توقیف می شود. و در صورتی که وثیقه مال غیر منقول باشد، پس از ارزیابی توسط اداره ثبت اسناد و املاک، بازداشت می شود.

نکته مهم: در مورد اموال منقول و غیر منقول، مقام قضایی دستور کارشناسی صادرمی‌کند تا ارزش مال تعیین شود. اگر مبلغ مال معرفی شده برابر یا بیشتر از مبلغ وثیقه باشد، دادگاه آن را به عنوان وثیقه می پذیرد. در صورتی که دادگاه اعلام کند که مال معرفی شده ارزش لازم را ندارد، اعتراض به این تصمیم امکان پذیر نیست.

کارشناسی سند برای وثیقه‌ گذاری:

 کارشناسی سند وثیقه یکی از مهم ترین مراحل وثیقه گذاری است. مراحل آن به شرح زیر است:

1. صدور قرار کارشناسی ملک از سوی مرجع قضایی.
2. معرفی کارشناس معتمد دادگستری به وثیقه گذار توسط مقام قضایی.
3. پرداخت حق الزحمه کارشناس توسط وثیقه گذار و معرفی مال به کارشناس برای ارزیابی
4. در صورتی که وثیقه، سند ملکی باشد، پس از انجام کارشناسی و ارزیابی به اداره ثبت اسناد و املاک همان محل برای توقیف و جلوگیری از نقل و انتقالات معرفی می شود.

برای ضمانت قرار وثیقه چه اشخاصی دارای اعتبار هستند؟

1.  افرادی که سند به نام خودشان دارند. 
2. کارمندان شرکت‌های دولتی و خصوصی که با سابقه کار.
3. کاسبانی که دارای جواز کسب می باشند.
4. افراد بازنشسته که توسط ادارات و ارگان‌های دولتی و تامین اجتماعی بازنشسته شده اند.
5. افرادی که دارای فیش حقوقی با سابقه کاری در یک مکان ثابت هستند.

توصیه می شود که متهم یا زندانی قبل از تهیه وثیقه، با یک مشاور حقوقی متخصص مشورت کند تا فرآیند وثیقه گذاری تسریع شود.

معرفی خدمات سند در زمینه وثیقه گذاری برای زندانی:

همراهان گرامی هدف از این مقاله آگاهی خانواده ها در زمینه وثیقه گذاری برای بستگانشان و کاهش نگرانی های آن ها است. تیم حقوقی سندگذار با بهره گیری از مشاوران مجرب و آگاه، آماده ارائه خدمات مشاوره تخصصی در این زمینه است.